Jaarplan 2016

Vormen van toezicht

Eén van de uitgangspunten van de Inspectie is dat burgers, bedrijven en instanties zelf verantwoordelijk zijn voor het naleven van wet- en regelgeving. Doen zij dat niet? Dan is het de taak van de Inspectie om die burger, dat bedrijf of die instantie weer op het goede spoor te zetten. Daarvoor heeft de Inspectie een groot aantal middelen tot haar beschikking. Hiervan zijn vooral het inspecteren, rechercheren en boeteoplegging breed bekend. Hieronder zijn ook de andere ter beschikking staande vormen van toezicht toegelicht. Telkens weegt de Inspectie af welk middel het snelste en beste resultaat geeft.

Bij een overtreding van de regels kan de Inspectie via bestuursrechtelijke handhaving optreden. De Inspectie zet strafrechtelijke handhaving in bij de aanpak van strafbare feiten, onder het gezag van het Openbaar Ministerie. Strafvorderlijke bevoegdheden kunnen noodzakelijk zijn om constructies te ontrafelen, strafbare feiten zichtbaar te maken en te bewijzen, partijen die overtredingen faciliteren in beeld te krijgen en overtreders financieel aan te pakken.

Met systeemtoezicht beoordeelt de Inspectie de opzet, het bereik en de werking van bijvoorbeeld veiligheidsbeheerssystemen. De Inspectie zet systeemtoezicht onder andere in bij bedrijven die vallen onder de Brzo-wetgeving (Besluit risico’s zware ongevallen).

Nalevingscommunicatie werkt op drie niveaus:

  • communicatie over de aanpak en prioriteiten van de Inspectie, via eigen kanalen of via de media;
  • communicatie over wet- en regelgeving en over de instrumenten die de Inspectie inzet;
  • communicatie als instrument om gedrag te veranderen, in combinatie met andere instrumenten.

Als de Inspectie druk zet via ketens, richt zij zich niet op de bedrijven die onder toezicht staan, maar op hun omgeving. Die omgeving bestaat uit andere bedrijven en instanties die een (hiërarchische) keten vormen met het bedrijf. Dat kan dus een gemeente zijn, een opdrachtgever of de hoofdaannemer die bedrijven inhuurt, of een bedrijf met piekarbeid dat zakendoet met een uitzendbureau. Maar ook werknemers van het bedrijf maken deel uit van een keten en kunnen – eventueel georganiseerd via vakbonden en personeelsvertegenwoordigingen – invloed uitoefenen op de werkgever. Bijvoorbeeld om algemene afspraken over de verbetering van arbeidsomstandigheden te concretiseren.

Deze vorm van toezicht werkt met name in sectoren waar vakmanschap belangrijk is en waar de brancheorganisatie een actieve rol speelt

Bij dit type toezicht beoordeelt de Inspectie in hoeverre partijen met hun gezamenlijke uitvoering effectief bijdragen aan bepaalde kabinetsdoelen. De Inspectie past stelseltoezicht toe op het stelsel van sociale zekerheid en op het stelsel van certificaatsystemen bij het domein Arbeidsomstandigheden.

Sinds 2013 beschikt de Inspectie over een aangescherpt specifiek recidive-instrumentarium. Een voorbeeld van zo’n instrument is stillegging. Met het vernieuwde instrumentarium kan de Inspectie bedrijven die meerdere malen de wet overtreden, effectief aanpakken. Blijken bedrijven tijdens de eerste inspectie niet op orde te zijn? Dan komt de Inspectie in principe terug voor een herinspectie. Ook preventieve stillegging is mogelijk.

Door inzet van deze nieuwe mogelijkheden zal de Inspectie de komende tijd meer inzetten op herinspecties.